Po złożonej przysiędze

Para młoda wychodząca z Kościoła musi uważać pod nogi i nie potykać się, jeśli chce uniknąć przyszłego nieszczęścia. Zgromadzeni przed bramą goście powinni trzymać w dłoniach ryż i obsypać nim państwa młodych, by zapewnić im wiele radości w przyszłym życiu, a także zdrowe potomstwo. Młodzi natomiast winni uzbierać jak najwięcej złotych monet rzucanych im pod nogi, co jest wróżbą stabilności finansowej w małżeństwie.

Państwo młodzi obsypywani ryżem zaraz po wyjściu z ceremonii zaslubin

Pamiętajmy też, że pierwszą osobą, która będzie składała życzenia nowożeńcom powinien być mężczyzna. Dobrze, by wśród gości znalazła się obca osoba. Jej obecność zwiastuje szczęśliwe małżeństwo.

Strój

Stary przesąd głosi, że strój panny młodej w dniu ślubu powinien być wzbogacony o:

-coś pożyczonego, co ma symbolizować przychylność rodziny pana młodego;

-coś starego, czyli symbol wsparcia ze strony rodziny i bliskich przyjaciół;

-coś nowego, co wiąże się z dostatkiem w małżeństwie;

-coś niebieskiego, przedmiot ten miałby zapewnić wierność przyszłego współmałżonka;

-coś białego, co symbolizuje czystość i niewinność.

O wyborze sukni ślubnej powinna współdecydować matka lub przyjaciółka przyszłej panny młodej. Ta natomiast nie powinna jej przymierzać dla zabawy. Strój można włożyć w trakcie przymiarki, a następnie w dniu zaślubin. Pan młody nie może oglądać swojej wybranki w sukni aż do czasu ceremonii. Stroju należącego do przyszłej mężatki nie powinny nakładać jej młodsze siostry czy kuzynki. Fortuna bywa przewrotna, a taka decyzja może zwiastować staropanieństwo. Ponadto panna młoda nie może sama szyć swojej sukni, a także przeglądać się w lustrze w pełnym stroju. Nie należy też zszywać podartego ubrania. Lepiej je spiąć agrafką lub szpilkami, by uniknąć łez i przyszłego nieszczęścia.

Do niedawna panie decydowały się wyłącznie na białe suknie, które nota bene pojawiły się dopiero w ubiegłym stuleciu. Modę na biel rozpropagowała brytyjska królowa Wiktoria, czyniąc kolor symbolem dziewictwa i czystości. Suknia w tym odcieniu miała również za zadanie odpędzać złe duchy. Nasze prababki szły do ołtarza w najlepszych kreacjach, nie zwracając uwagi na ich kolor. Wówczas zakazany był tylko zielony, który zgodnie z treścią obowiązującego zabobonu miał przynosić nieszczęście.

Buty, jakie będzie miała na sobie panna młoda powinny zakrywać jej pięty i palce. Pozostałe dodatki nie mogą być wykonane z prawdziwych pereł. Te bowiem stały się symbolem nieszczęścia. Świeżo upieczony mąż po wyjściu z kościoła powinien włożyć do buta swojej małżonki złoty pieniążek. Dzięki temu zapewni im dostatnie i długie życie. Natomiast w kieszeni garnituru pana młodego powinna znajdować się „większa waluta”, gwarantująca im stabilność finansową.

Matki państwa młodych ubierają w dniu ich ślubu stroje jednoczęściowe, a ojcowie wytworne garnitury lub fraki.

Tradycja związana z welonem sięga swymi początkami starożytnego Rzymu. Wierzono wówczas, że kawałek materiału zasłaniającego twarz panny młodej odpędza złe moce. Welon był przekazywany kolejnym żeńskim pokoleniom i miał symbolizować czystość i niewinność jego właścicielki. Im był dłuższy, tym lepsze miało być przyszłe życie nowożeńców.

W bukiecie ślubnym nie powinny znaleźć się bratki i krokusy, które są oznaką braku wiary w miłość współpartnera, a także narcyzy będące oznaką próżności i samouwielbienia. Najlepszymi kwiatami do wiązanki są: hiacynty, symbolizujące przywiązanie, róże oznaczające wieczną miłość czy chabry – idealne dla wstydliwych i skromnych par.

Wesele

Tradycyjny chleb z solą, którymi wg. tradycji państwo młodzi witani są przez swoich rodziców.

Jedną z pierwszych czynności, jakie wykonuje pan młody przed wejściem na salę weselną jest przeniesienie swojej partnerki przez próg domu, w którym odbędzie się zabawa. W ten sposób zapewni jej lekkie i spokojne życie. Ona natomiast uniknie ewentualnego nieszczęścia sprowadzonego na siebie bądź swoją rodzinę.

Państwo młodzi witani są – zgodnie z tradycją – chlebem i solą. Pannie młodej zadaje się pytanie o to, czy woli chleb czy sól Pana młodego, a ona zgodnie z formułą odpowiada: “Chleb, sól i Pana Młodego, żeby pracował na niego”.

Nowożeńcy prócz chleba i soli dostają dwa kieliszki. Jeden jest wypełniony wodą, a drugi wódką. Wedle przesądu dominować w małżeństwie będzie ta osoba, która sięgnie po alkohol. Para młoda po toaście wzniesionym za jej pomyślność powinna wypić zawartość trzymanego w dłoni kieliszka i wyrzucić go za siebie. Jeśli naczynie rozbije się na oczach świadków, to bohaterów ceremonii czeka długi i udany żywot.

Do młodej pary należy obowiązek odtańczenia pierwszego tańca. Nowożeńcom nie powinny plątać się nogi, gdyż może to oznaczać, że przez całe życie będą iść nierównym krokiem.

Wzajemne karmienie się pierwszymi kawałkami tortu weselnego przez parę młodą.

W trakcie krojenia tortu przez państwa młodych na sali muszą znajdować się wszyscy goście. Nowożeńcy pierwsze dwa kawałki zostawiają dla siebie, a resztą obdzielają zgromadzone rodziny i przyjaciół.

Popularnym na całym świecie zwyczajem jest wyrzucanie muchy przez pana młodego i welonu przez pannę młodą w trakcie oczepin. Para, która złapie atrybuty weselne, jako pierwsza wyjdzie za mąż.

Liczba przesądów i zabobonów jest niezliczona. Jedne z nich przynoszą szczęście, a inne wróżą pecha. Zwyczaje weselne różnią się między sobą, a o ich ostatecznym kształcie decyduje zakorzeniona w kulturze tradycja. Obecnie coraz mniej uwagi przywiązuje się do prastarych porzekadeł i ludowych prawd. Ceremonia zaślubin jest unowocześniona i ma spełniać oczekiwania jej organizatorów. Młodzi rezygnują z elementów dawnych obrzędów i skłaniają się ku uniwersalnym pierwiastkom. O rytuałach odprawianych przez naszych przodków nie chcemy pamiętać, a szkoda, bo te skrywają w sobie wiele magii, która stanowi niezbędnik każdego ślubu.

Czytaj część 1 artykułu “Przesądy ślubne”

Zacznijmy od początku. Zmówinami, Swadźbą czy Dziewosłębami określano wizytę pana młodego w domu swojej przyszłej małżonki. Dawniej bowiem małżeństwa były swego rodzaju umową zawieraną pomiędzy rodzinami. Doborem obojga zajmował się swat, czyli pośrednik i agent, który przeprowadzał wywiad z rodzicami panny młodej i sprawdzał, czy ta jest godna swojego przyszłego męża. Przybywał do nich zwykle z krewnymi pana młodego. Nie była to jednak oficjalna wizyta, a „niby” śledztwo, bo goście zjawiali się w domu dziewczęcia pod pretekstem kupna ziemi czy poszukiwania zaginionego zwierzęcia. Dzięki temu zgromadzeni mieli okazję obejrzeć dom i poznać gospodarzy, a także powziąć ostateczną decyzję. Jeśli po oględzinach krewni nie zmienili zdania, wówczas prosili rodziców wybranki o rękę dla ich syna. Opinia przyszłej żony nie miała żadnego wpływu na przebieg rozmowy, a o jej zgodę pytano tylko dla formalności.

Zmówinami czy zrękowinami nazywano ówczesne zaręczyny. W Polsce stanowiły one element najdawniejszych zwyczajów weselnych, w trakcie których młodzi składali sobie przysięgę. Ceremonia odbywała się w towarzystwie świadków i polegała na podaniu sobie rąk przez przyszłych małżonków i wpłaceniu tzw. vadium, czyli opłaty zaręczynowej. Jak wyglądał przebieg uroczystości? Według ustalonej tradycji, nakazującej staroście trzykrotne oprowadzenie młodych wokół stołu. Na nim znajdowały się bochen chleba i kukiełka, odgrywające symboliczną rolę podczas zrękowin. Narzeczeni mieli obowiązek podać sobie ręce na chlebie, które starosta związywał chustką, pytając krewnych dziewczyny: „Z wolą czy z niewolą związana?”. Oni odpowiadali: „Z wolą”, co dawało przyzwolenie do rozwiązania ich rąk i podzielenia pomiędzy nich pajdy chleba. Przyszli młodzi brali dla siebie po kawałku, a resztę przekazywali zgromadzonym. Potem dochodziło do wymiany wianków, pierścieni i prezentów. Ona dawała mu własnoręcznie szytą koszulę lub przygotowaną na tę okazję chustkę, a on obdarowywał ją trzewikami lub przetyczką do kądzieli. Buty dziewczyna rzucała w drzwi, co oznaczało, że jest gotowa opuścić rodzinny dom.

Pierwotnie narzeczeństwo było synonimem zaślubin i dopiero z czasem zaczęto je zawierać w kościele. Wówczas zrodziła się tradycja organizacji wesela i urządzania przyszłego gniazdka dla młodych.

Wieczór dziewiczy, Wieńczyny i Rózgowiny, to nic innego jak współczesny wieczór panieński. Był to ostatni wieczór, jaki przyszła panna młoda spędzała wraz z druhnami i starościnami w rodzinnym domu. W tym szczególnym dniu starościny zajmowały się pieczeniem ciast, a druhny wiły wianek dla przyszłej mężatki i ozdoby głowy dla siebie. One zajmowały się także przybraniem rózgi weselnej, czyli jednego z najważniejszych rekwizytów weselnych. Do gałązki dołączały orzechy, jabłka, a także wstążki i piórka. Ozdoba miała symbolizować godność i dostojeństwo. W trakcie uroczystości obdarowywano nią starostę weselnego.

Rozpleciny to zwyczaj popularny w XIX wieku, który polegał na rozczesaniu warkocza przyszłej mężatki. Zajmował się tym starosta lub drużba, a jego gest był równoznaczny ze zgodą panny młodej na zawarcie małżeństwa, a co za tym idzie utratę dziewictwa i wspólne pożycie.

Zarówno wieczór panieński jak i wieczór kawalerski był wyrazem zgody na rezygnację z dotychczasowego trybu życia i chęć wstąpienia w związek małżeński przez narzeczonych.

Niestety wiele z dawnych obrzędów i przesądów straciło na znaczeniu, a dziś są one znane tylko garstce specjalistów. Które z nich przetrwały i co oznaczają? Na te pytania postaram się odpowiedzieć w niniejszym artykule.

Data zaślubin

R - jak Ratunkuuu, ja chcę w maju albo lipcu ?

Wedle obiegowych opinii i rad naszych babek ślub nie powinien odbywać się w miesiącu, który w swojej nazwie nie posiada litery „R”. Maj i listopad to najgorszy czas na składanie przysięgi małżeńskiej. Pierwszy bowiem należy do zakochanych, a drugi do umarłych. Ożenek w czasie Wielkiego Postu i Adwentu również nie wróży najlepiej. Najszczęśliwsze są w tym wypadku: marzec, czerwiec, grudzień czy sierpień, zwiastujące trwałość i harmonię w małżeństwie.

Wybór miesiąca mamy już za sobą, a co z symboliką dni tygodnia? Jeśli ożenimy się w poniedziałek do końca życia będziemy cieszyć się dobrym zdrowiem. Ślub we wtorek wróży bogactwo, a w czwartek straty. Piątek to same cierpienia, a środa największe szczęście. Sobota natomiast jest odzwierciedleniem starego powiedzenia: „na dwoje babka wróżyła”.

Tradycja mówi, że najlepszy czas na ożenek to karnawał, święta Bożego Narodzenia i Wielkanocy, które kryją w sobie magiczną moc. Szczególnie odradzany jest termin 1 kwietnia, czyli Prima Aprilis. Ślub powinien odbywać się o pełnych godzinach, gdyż to one są synonimem szczęścia.

Pogoda

Symbolika związana z pogodą jest mniej przewrotna i w przeciwieństwie do dni tygodnia i określonych miesięcy nie przyniesie nam pecha. Nie martwmy się zatem chmurami na niebie i jego szarą barwą. Deszcz bowiem jest oznaką bogactwa i urodzaju. Burza z następującą po nią tęcza ma zwiastować szczęście, a słońce jest synonimem radości i pogody ducha. Nawet płatki śniegu spadające z góry nie powinny martwić młodych. W końcu aniołowie nie szczędzą im swego cennego, białego puchu.

Kościół

Wybór miejsca, w którym odbędzie się ślub od lat spędza sen z powiek państwu młodym. Dawny przesąd powinien oszczędzić Wam zmartwień. Przysięga małżeńska-jak mówi tradycja- powinna być złożona w kościele, w którym panna młoda dostąpiła sakramentu chrztu.

Dziewczę prowadzone do ołtarza powinno baczyć pod nogi, by się nie potknąć. Stary przesąd głosi, że potknięcie przyszłej małżonki w kościele zwiastuje jej potykanie w nadchodzącym życiu. Narzeczona powinna się nieustannie uśmiechać, by jej związek był szczęśliwy i radosny. Wolno jej płakać, ale nie powinna się obracać i rozglądać, gdyż może to oznaczać odwrót od przyszłego męża.

Duże znaczenie nadaje się świecom znajdującym się przy ołtarzu. Jeśli ich płomień jest jasny, to związek będzie udany. Migocące lu kopcące gromnice oznaczają życie pełne problemów, a ich zgaśniecie wróży rychłe rozstanie.

Ceremonia

Najpopularniejszy zabobon związany z przysięgą małżeńską głosi, że młodym nie mogą upaść obrączki. Jeśli jednak miałoby tak się stać, to żadne z nich nie może ich podnieść. Aby odwrócić zły czar powinien je podać ksiądz bądź ministrant.

Role w przyszłym związku małżeńskim wyznacza położenie dłoni, które przewiązywane są stułą. W zależności od tego czyja ręka znajdzie się na górze, ten będzie rządził w związku. Dotyczy to także wstawania z klęczek. Jeśli pierwsza podniesie się kobieta, to oznacza, że będzie ona trzymała męża pod pantoflem.

Jeśli włożymy naszemu parterowi obrączkę na środkowy palec, to spodziewajmy się – wedle odwiecznych przesądów- że ten może nas zdradzić. Pamiętajmy też, by nie zdejmować małżeńskich pierścieni przez cały czas trwania związku. Niezastosowanie się do tej rady może przynieść parze nieszczęście. Podobnie ich zgubienie, które ma oznaczać utratę partnera.

Rada dla panów: jeśli chcecie dominować, nałóżcie swym wybrankom obrączkę aż po nasadę palca i pocałujcie je czule, by już do końca życia cieszyć się szczęściem.

Części druga wkrotce …